31 желтоқсанда көмектесетін ештеңе жоқтың қасы. Жұмыс істейтіннің бәрі алдын ала — екі-үш ай бұрын істеледі. Сондықтан бұл мақала желтоқсанда емес, қыркүйекте шығып отыр.
Бұл «өтіп кетпейді»
Қатты дыбыстан қорқу — еркелік те, тәрбие кемшілігі де емес. Бұл жүйке жүйесінің реакциясы, және араласпаса, әдетте жылдан жылға күшейеді: ит тек жарылысты емес, оның алдындағының бәрін — ымыртты, терезені, сіздің дайындығыңызды — есте сақтайды.
Бұл әрі қауіпсіздік мәселесі. Жаңа жыл мерекесі — иттің жоғалуының шыңы: үрейленген жануар қарғыбаудан жұлқынып, жолды таңдамай қашады.
Алдын ала не істеу керек
**Дыбысқа үйрету.** Салют жазбасын тауып, итке әрең естілетіндей ақырын қосыңыз да, сол кезде оның жақсы көретінін істеңіз: тамақтандырыңыз, ойнаңыз, сипаңыз. Бірнеше күннен кейін дауысты бір саты көтеріңіз. Ереже біреу: ит кернесе немесе кетіп қалса — артық қостыңыз, бір саты кейін қайтыңыз.
Бұл бір кеш емес, апталар мен айлар. Бірақ жұмыс істейді.
**Пана.** Итке ең тыныш жерді алдын ала дайындаңыз: әдетте бұл жуынатын бөлме немесе терезесіз бұрыш. Төсенішін қойып, үстін жауып, сол жерде бірнеше рет тамақтандырыңыз — желтоқсанға дейін ол жер «өзінікі» болсын.
**Киім мен тұмылдырыққа үйрету** — жоспарласаңыз, қазір істеген жөн, ит үрейленген күні емес.
**Дәрігермен әңгіме.** Қорқыныш қатты болса — дірілдеу, сілекей ағу, қашуға талпыну, — шынымен көмектесетін препараттар бар. Оларды дәрігер тағайындайды: таңдау мен мөлшер итке байланысты, ал адамның тыныштандыратын дәрісін жануарға беруге болмайды. Мұны қарашада талқылаңыз, 31-і кешінде емес.
Желтоқсанда не істеу керек
Мекенжай белгісі мен чипті тексеріңіз. Дерекқордағы мәлімет жаңа болсын: жетондағы ескі нөмірдің пайдасы жоқ.
Мерекеге бір апта қалғанда ертерек серуендей бастаңыз: аулада салютті түн ортасынан әлдеқайда бұрын жібере бастайды.
Терезе мен желдеткішті жабыңыз. Дүрбелеңдегі ит есі дұрыс кезде секірмейтін жерге секіреді.
31-і кешінде
Қараңғы түскенше ұзақ серуендетіңіз — шаршаған ит кешті жеңіл өткізеді.
Үйде: перде жабық, жарық қосулы, теледидар не музыка істеп тұр — біркелкі фон дыбысы тарсылды жұмсартады.
Итті салют көруге алып шықпаңыз, аулаға жібермеңіз. Жеке үйдің ауласында да қарғыбауды ұстаңыз: үрейленген ит бұрын ешқашан аспаған қоршаудан асып кетеді.
**Ит қасыңызға келіп ықтаса — сипаңыз, сөйлесіңіз.** «Жұбатпа, қорқынышты бекітесің» деген ескі кеңес дұрыс емес: қорқыныш — мінез-құлық емес, эмоция, оны жұбатумен бекітуге болмайды. Ал үрейленген итті итеру — оны жалғыз тіректен айыру.
Шалшық үшін де, тісімен бүлдіргені үшін де ұрыспаңыз. Бұл тілазарлық емес, дүрбелең.
Не істеуге болмайды
Үйренбеген итті торға қамау — ол темірге соғылып жарақаттанады.
«Қорқынышты емес екенін көрсету» үшін алып шығу. Бұл қорқынышты емдемейді, растайды.
Адамның тыныштандыратын дәрісін немесе алкоголь беру. Оғаш естіледі, бірақ солай істейді — сосын уланумен клиникаға түседі.
Ештеңе көмектеспесе
Демек, жағдай үй шарасынан ауыр. Мұнда дәрігер мен мінез-құлық маманы бірге көмектеседі. Бұл үкім емес, жұмыс: ауыр дыбыс қорқынышы бар иттерді жылдар бойы сәтті алып жүреді.
Mr. Petman-де қарашаға еске салу қоюға болады: чипті тексеру, дәрігермен сөйлесу және үйретуді бастау.